با آغاز استفاده از وسیلۀ نقلـیۀ موتوری در جنگ، گروهانهای داوطلب آمبولانس، سازمان داده شدند و برای کمک به مجروحان جنگ جهانی اول رفتند. در جنگ جهانی دوم، ارتش، یگان های خاصی را برای ارائۀ مراقبت در میدان جنگ و آوردن زخمی ها به پایگاههای کمک رسانی که پرستار و پزشک داشتند تربیت کرد. در جنگ کره، سیستم مراقبت متحول شد تا رسیدگی پزشکی در منطقه انجام شود، بیماران به سرعت با هلیکوپتر به واحدهای بیمارستان جراحی صحرایی ارتش در همان نزدیکی انتقال داده میشدند و فوراً تحت اقدامات جراحی قرار میگیرفتند. بسیاری از پیشرفت های مراقبت فوری بیماران ترومایی، حاصل تجربه های مصدومان جنگهای ویتنام و کره بود.

متاسفانه، مراقبت اورژانسیِ آسیب دیدگان و بیماران در خانه تا این سطح پیشرفت نکره بود. تا اوایل دهه ی 1960، خدمات

آمبولانس اورژانس و مراقبت از بیماران اورژانسی در سرتاسر ایاالت متحده تفاوت گسترده ای داشت؛ و مراقبت پزشکی توسط گروه های کاملاً تعلیم یافته میشد که آمبولانس های مدرن و تجهیز شده در اختیار داشتند. در تعداد اندکی از مناطق شهری، مراقبت توسط خدمات آمبولانس مستقر در بیمارستان ارائه می شد که از انترن ها و پزشکان تازه کار استفاده می شد. در بسیاری جاها، مراقبت اورژانسی و سرویس آمبوالنس فقط، توسط اداره کفن و دفن ارائه می شد که از یک نعش کش که می توانست تبدیل به حامل برانکار شود و مثل آمبوالنس عمل کند استفاده می کردند. در سایر مناطق، پلیس یا اداره آتش نشانی از وانت های مسقف دارای برانکارد و جعبۀ کمکهای اولیه استفاده می کردند. در بیشتر موارد، کارکنان آن ها یک راننده و یک امدادگر بودند، که تا حدودی آموزش کمک های اولیه را دیده بودند. در مناطق اندکی نیز برای جابجایی بیماران، آمبولانس خصوصی با همان تعداد کارکنان وجود داشت که وظیفۀ اصلی آن ها انتقال بیمار به بیمارستان بود.

این در حالی بود که بسیاری از کشورها، هیچ فعالیت رسمی برای مراقبت اورژانس پیش بیمارستانی یا انتقال بیماران انجام نداده بودند . کمکهای اولیه به اشخاص زخمی، توسط پلیس یا پرسنل آتش نشانی در صحنه ارائه می شد و یک پلیس یا ماشین آتش نشانی آنها را به بیمارستان منتقل می کرد. به صورت مرسوم بیماران با بیماری های حاد توسط بستگان یا همسایه ها به بیمارستان منتقل میشدند و پزشک خانواده یا پزشک کشیک بیمارستان او را ویزیت و ارزیابی میکرد و سپس متخصص و

نیروهای اتاق عمل مورد نیاز را فرا می خواندند. اکثر بیمارستان ها جز در مراکز شهری بزرگ، بخشهای اورژانس امروزی با پرسنل آموزش دیده که امروزه وجود دارند را نداشتند.

 منشاء سیستم فوریت های پزشکی امروزی در سال 1966 با انتشار گزارش "معلولیت و مرگ غیر منتظره : بیماری

فراموش شده جامعۀٔ امروزی"  شروع شد. این گزارش که با همکاری انجمن تحقیقات ملی انجام شد به مردم و مسئولان،

نقصان شدید مراقبت های اورژانس پیش بیمارستانی و انتقال را در بسیاری از نواحی نشان داد.

تعدادی ازموارد توصیه شده دراین گزارش عبارتند از:

·         - توسعه دوره های آموزشی در زمینۀ مراقبت اورژانس پیش بیمارستانی و انتقال برای پرسنل آتش نشانی، پلیس، گروه نجات و پرسنل آمبولانس.

·         تهیه کتابهای درسی معتبر و ابزار کمک آموزشی برای این دورهها

·         تهیه دستورالعمل هایی توسط اورژانس کشور برای طراحی آمبولانس ها و تجهیزات آن

·         تهیه و اتخاذ تدابیر و قوانین مربوط به خدمات آمبولانس و چگونگی نظارت بر کارکنان آمبولانس در کشور

·         انتخاب مسئولی در منطقه برای تهیه وسایل مناسب و مورد نیاز در آمبولانس، جهت انتقال و ارائۀ مراقبت اورژانس پیش بیمارستانی

·         تاسیس بخشهای اورژانس در بیمارستانها با حضور پزشک، پرستار و دیگر پرسنل که تجهیزات لازم برای احیاء و ارائه

مراقبتهای فوری به آسیب دیدگان و بیماران را دارا باشد.

سرانجام منابع مالی و برنامه هایی برای گسترش ارائه خدمات اورژانس پیش بیمارستانی ایجاد شد. در ابتدای دهۀ 1970، DOT، اولین برنامه درسی استاندارد ملی را تهیه و انتشار داد که به عنوان دستورالعمل هایی برای تربیت تکنسین های فوریت های پزشکی استفاده میشد. برای حمایت از دوره آموزش تکنسین فوریت های پزشکی، آکادمی جراحان ارتوپد آمریکا اولین کتاب درسی تکنسین فوریت های پزشکی را درسال 1971 تحت عنوان " مراقبت اورژانسی و انتقال بیماران و مجروحین"  تهیه و منتشر کرد. دردهه 1970، به دنبال دستورالعملهای توصیه شده، هر ایالت، قوانین لازمِ مربوط به خود را تدوین کرد و سیستم فوریت های پزشکی در سراسر امریکا گسترش یافت .در طول همین دوره، تخصص طب اورژانس به عنوان یک تخصص پزشکی مشخص مطرح شد و بخشهای اورژانس بیمارستان ها با حضور این پزشکانِ متخصص، برای مراقبت از بیماران اورژانس، استاندارد شدند . در اواخر دهه 1970و اوایل 1980،DOT، یک برنامه درسی استاندارد ملی توصیه شده برای تربیت پارامدیک ها، تهیه کرد و قسمتی از دوره آموزش را برای تربیت تکنسین های فوریت های پزشکی در نظر گرفت. تا سال 1980، EMS  در سراسر کشور بر پایه دو اصل زیر تشکیل شد :

·         تصویب قانونی که بر اساس آن، مسئولین هر شهر یا ناحیه موظف شدند که خدمات اورژانس پیش بیمارستانی و انتقال صحیح بیماران را در سراسرحوزۀ خود ارائه دهند .

·          ایجاد استانداردهای مشخص و منظم برای تربیت پرسنل آمبولانس و تجهیزاتی که در هر آمبولانس الزامی است.

این تغییرات تضمین می کنند که هر فرد بدون توجه به محل آسیب یا بیماری حاد، تحت مراقبت اورژانس و عملیات

انتقال مناسب به بیمارستان قرار خواهد گرفت. طی دهه 1985، بسیاری از مناطق، برنامۀ درسی استاندارد ملی تکنسین

فوریت های پزشکی را با اضافه کردن سطوح بالاترِ آموزش، ارتقاء دادند؛ که این افراد می توانستند مراقبت های حمایتی

پیشرفته را ارائه دهند. آموزش تکنسین فوریت های پزشکی پارامدیک و ALS در سالهای اخیر از رشد ثابتی برخوردار بوده است . بعلاوه با تحول در آموزش و تکنولوژی، تکنسین های فوریت های پزشکیِ پایه و متوسط، اکنون میتوانند بسیاری از مهارت های مراقبت های حمایتی پیشرفته را اجرا کنند که قبلاً فقط توسط تکنسین فوریت های پزشکی پارامدیک اجرا می شد .

روشی که سیستم های خدمات فوریت های پزشکی عمل می کنند بسته به منطقۀ جغرافیایی و جمعیتی که به آنها خدمات می رسانند فرق میکند. با این وجود بدون در نظرگرفتن ناحیه، ارزیابی سیستم های خدمات فوریت هایپزشکی بر اساس 10 معیار زیرانجام می شود :

·         قانون و سیاست گذاری

·         مدیریت منابع

·         منابع انسانی و آموزشی

·         سیستم وتجهیزات انتقال

·         امکانات حمایتی و پزشکی

·         سیستم ارتباطات

·         اطلاعارسانی و آموزش عمومی

·         پزشک ارتباطات

·         سیستم تروما و توسعه آن

·         ارزیابی سطوح آموزش ارائه مراقبت و انجام کمک های اولیه برای بیماران، توسط مردم عادی

با گسترش EMS و آگاهی از نیاز بیشتر به مراقبت های اورژانس، میلیون ها نفر از افراد عادی جامعه دوره های آموزش BLS و CPR را گذراندند. علاوه بر CPR، بسیاری از این افراد دوره های آموزشی کوتاه مدت کمک های اولیه پایه ، شامل کنترل خونریزی و سایر مهارت های ساده مورد نیاز جهت ارائۀ فوری مراقبت های اورژانسی را آموخته اند. این دوره های آموزشی طوری طراحی می شوند که معلم ها، پرستاران کودک، کارمندان اداراه ها و سایرین، بتوانند مراقبت های اورژانسی لازم را در محل کار، دقایقی قبل از رسیدن تکنسین فوریت های پزشکی یا دیگر امدادگران، به صحنه انجام دهند . بعلاوه، بسیاری از افراد، مثل آنهایی که مسئول اردوهای گروهی و تورهای مسافرتی می باشند یا افرادی که در مکان هایی مشغول به کار می باشند که دسترسی به خدمات فوریت های پزشکی به علت دوری مسافت، ممکن است با تاخیر همراه باشد؛ تحت آموزش کمک های اولیه پیشرفته قرار می گیرند . این دوره آموزشی شامل، یادگیری مراقبت های حمایتی پایه و سایر مراقبت های مورد نیاز و آماده سازی بیمار تا رسیدن تکنسین ها و امدادگران می باشد. سیستم EMS گروهی دارد به نام امدادگر، که از مامورین نیروی انتظامی، آتش نشانان، محافظان پارکهای جنگلی، یا دیگر ناجیان سازمان یافته تشکیل می شود که این گروه اغلب قبل از آمبولانس و تکنسین های فوریت های پزشکی به صحنه می رسند  DOTیک برنامه درسی برای امدادگران تنظیم کرده که به این افراد آموزشهای لازم را ارائه می دهد تا مراقبت فوری را شروع کنند و سپس به تکنسین های فوریتهای پزشکی در ادامه مراقبت کمک کنند . در این دوره آموزشی چگونگی ارائه ی مراقبت های حمایتی پایه و سایر اقدامات ضروری با تجهیزات اندک، آموزش داده می شود . این دوره همچنین دانشجویان را با سایر روشها، تجهیزات و تکنیک های آماده سازی بیمار که

تکنسین ها از آنها استفاده می کنند آشنا می سازد تا امدادگران در صورت نیاز بتوانند به تکنسین ها کمک کنند . همانطور

که یک امدادگر باید مراقبت های لازم را تا حد توان به بیمار ارائه دهد . باید مراقب باشد که مراقبتهای فراتر از محدوده ی

آموزش خود را انجام ندهد. یکی از جدی ترین خطرات برای بیمار ، انتقال نادرست بیمار از داخل وسیله نقلیه یا صحنه تصادف است که منجر به فلج های دائم و سایر آسیب ها می شود که به علت اعمالی با نیت خیر ولی ناآگاهانه و بالقوه خطرناک صورت می گیرد . محدودۀ عملکرد امدادگران ارائه ی مراقبت های حمایتی پایه است . امدادگران می توانند مراقبت های حمایتی پایه را قبل از رسیدن آمبولانس ، برای کمک به بیمار یا مجروح ارائه دهند . اقداماتی چون تنفس مصنوعی ، ماساژ قلبی و کنترل خونریزی، همه کارهایی هستند که می توانند بدون تجهیزات یا با تجهیزات کم انجام شوند. تکنسین فوریت های پزشکی پایه، جهت دوره آموزشی تکنسین فوریت های پزشکی پایه احتیاج به برنامه درسی حداقل 100 ساعته دارد و شامل دانش و مهارتهای مورد نیازی می شود که برای ارائه ی مراقبت اورژانسی اولیه در صحنه لازم است . این دوره مثل زیر بنایی برای دانش و مهارت بیشتر در آموزش پیشرفته تکنسین اورژانس پایه است. در ورود به صحنه، شما و تکنسین دیگر که با آمبولانس آمده اید باید مسئولیت کمک و مراقبت بیمار را به عهده بگیرید و پس از آماده سازیمناسب، بیمار را به بخش اورژانس انتقال دهید. با گسترش و پیشرفت برنامه درسی استاندارد ملی تکنسین فوریت های پزشکی پایه، مهارت هایی در سطح مراقبت های حمایتی پیشرفته نیز به تکنسین های پایه آموزش داده شد. این مهارت ها شامل: دفیبریلاسیون خارجی اتوماتیک، استفاده از وسایل کمکی برای باز کردن راه هوایی، کمک به بیماران در استفاده از داروهای تجویزی پزشکان مثل نیتروگلیسیرین، اپی نفرین و اسپری های استنشاقی.

تکنسین فوریت های پزشکی متوسط (emergency medical technician intermediate) :

 دوره آموزشی  EMT-I طوری طراحی شده تا دانش و مهارت هایی را در ابعاد خاصی از مراقبتهای حمایتی پیشرفته (ALS) به افرادی که تعلیم دیده اند و تجربه در ارائه مراقبت اورژانسی به عنوان تکنسین فوریت های پزشکی پایه دارند بیفزاید. این مهارت ها بیشتر شامل تزریقات وریدی، تفسیر ریتم های قلبی و دفیبریلاسیون، انتوباسیون داخل تراشه از طریق دهان و دانش و مهارت لازم برای استفاده از داروها است .

تکنسین فوریت های پزشکی پارامدیک: (Emergency medical technician paramedic)

دوره آموزش فشرده EMT-P طوری طراحی شده که بطور قابل ملاحظه ای دانش و مهارت های اولیه را افزایش می دهد و میزان زیادی ازمهارت های مراقبت حمایتی پیشرفته (ALS) را در بر می گیرد.

 

 

در سال 1354 در اثر ریزش سقف یکی از سالن های انتظار فرودگاه مهرآباد تهران، تعداد زیادی کشته و مجروح شدند و این در حالی بود که هیچ سیستمِ از قبل طراحی شده ای برای کمک و انتقال به مجروحین در این گونه حوادث ناگهانی وجود نداشت، بعد از این حادثه سیستم فوریت های پزشکی کشور با عنوان اورژانس 123 کشور، با همکاری کشور آمریکا تأسیس شد و ایران به عنوان چهارمین کشور دارنده خدمات اورژانس پیش بیمارستانی در جهان شناخته شد که این خود افتخاری بزرگ است. کشور آمریکا در دومین تجربه خود در تشکیل یک سیستم اورژانس پیش بیمارستانی بسیاری از کمبودها و نقصهای تجربه ی اول را که برای خودش بود در ایران لحاظ نکرد و به جرأت می توان گفت اورژانس پیش بیمارستانی ایران در سال 1354 کامل تر و بهتر از اورژانس پیش بیمارستانی کشور آمریکا راه اندازی شد .

اما با پیش آمدن مسائل انقلاب و پس از آن جنگ تحمیلی سیستمی که نیاز به نگهداری، تجدید، نوسازی و باز آموزی آموخته ها را داشت به حال خود رها شد و امکانات این سیستم چه از نظر نیروی انسانی و چه از نظر امکانات انتقال و درمان تا حد زیادی از بین رفت و تصوری نادرست نیز با رفتار ناشایست بعضی از تکنسین های اورژانس و همچنین خدمات غیر قابل قبول در ذهن مردم ایجاد شد.

بعد ازآن در سال 1379 طرح پوشش فراگیر فوریت های پزشکی تصویب شد و در سال 1380 ابلاغ گردید که تا حد زیادی سیستم به هم ریخته قبلی، سامان یافت و رشته جدیدی با عنوان "فوریت های پزشکی" در برخی دانشگاه های علوم پزشکی کشور پایه گذاری شد. کتاب های جدید و به روز ترجمه شد و مدیرانی جدید با کارآیی بیشتری انتخاب شدند. سطح و نوع آمبولانس ها ارتقا یافت و تعداد پایگاه ها هم بر اساس همین طرح افزایش یافت و هم اکنون خدمات اورژانس پیش بیمارستانی از وضعیت نسبتا خوبی برخوردار است که البته راه بسیار طولانی و پر زحمتی تا رسیدن به یک حد استاندارد در پیش داریم که سیر صعودی آن در سالهای اخیر کاملا ملموس و محسوس بوده است. ضمنا در هر کجا و در هر نقطه ای از ایران عزیز که هستید میتوانید با گرفتن شماره 115 از خدمات رایگان اورژانس بهره مند شوید.

 

 

اورژانس هرمزگان در سال 1357 در محل اسکله شهید باهنر بندرعباس با دو دستگاه آمبولانس بلیزر و به سرپرستی آقای اکبر قزلباش شروع به کار نمود. پس از مدتی پایگاه شماره 2 بندر عباس جنب خور شهناز درمحل بازار بزرگ قشم امروز راه اندازی

شد. وشماره ی 123 برای تماس با اورژانس اختصاص داده شد. از سال 1358 پایگاه های بندر لنگه و میناب هر کدام با 10 نفر نیروی انسانی و آمبولانس شورلت ون راه اندازی شدند.

 در فاصله زمانی 1358 تا 1379 گسترش پایگاه های اورژانس استان به لحاظ جنگ تحمیلی وسایر مسائل به کندی صورت

می گرفت، تا اینکه از سال 1379 با اجرای طرح گسترش شبکه اورژانس کشور، توسعه پایگاه ها و مرکز ارتباطات اورژانس

شروع شد. در سال 1380 پایگاه بندر خمیر و پایگاه جاده ای قطب آباد فعالیت خود را آغاز نمودند. به طوریکه در سال

1384 استان هرمزگان دارای 11 پایگاه شهری و 7 پایگاه جاده ای بود که هر ساله بر تعداد پایگاهها طبق جدول ذیل

افزوده گردید و همچنان در حال افزایش می باشد.

 

 

  

 

در اواخر سال 1387 پایگاه اورژانس بانوان با 4 نفر کارشناس پرستاری خانم در محل مرکز فوریت های پزشکی راه اندازی

شد.که تا اواخر سال 1390 نیز فعالیت داشت و پس از آن نیروهای این واحد با قسمت ارتباطات ادغام گردیدند. اولین اتوبوس آمبوالنس نیز در اسفند ماه سال 1390 به ناوگان اورژانس پیش بیمارستانی استان هرمزگان اضافه شد.

اورژانس پیش بیمارستانی با دارا بودن 18 پایگاه شهری و 43 پایگاه جاده ای و 11 مرکز پیام با 413 نفر نیروی انسانی و با در

اختیار داشتن 61 آمبولانس فعال و 1 دستگاه اتوبوس آمبوالنس و 2 فروند شناور در محور قشم وهرمز به بندرعباس و یک فروند بالگرد اورژانس هوایی و با بهره پیری از ارتباط بیسیم در سطح استان، از طریق تلفن نام آشنای 115 در تمام طول

سال به صورت شبانه روزی آماده خدمات رسانی به همشهریان گرامی می باشد .

 

 

 

امداد دریایی

در سال 1380 شناور اتوبوس دریایی در محور قشم – بندر عباس جهت جابجایی بیماران خریداری گردید. تا اینکه در سال

1386 شناور " حامی " جایگزین اتوبوس دریایی فوق شد شناور حامی در سال 1390 به سلامت 2 تغییر نام داد (در حال

حاضر شناور سلامت 2 در مسیر جزیره قشم- بندرعباس در حال فعالیت می باشد). در سال 1386 شناور اتوبوس دریایی در

مسیر هرمز – بندر عباس راه اندازی گردید، که تا سال 0361 مشغول به فعالیت بود وپس از آن در سال 1391 شناور سلامت

1 با کاربری آمبولانس دریایی جهت جابجایی بیماران آغاز به کار نمود.

امداد هوایی

در سال 1385 امداد هوایی اورژانس هرمزگان، پس از عقد قرارداد با ناجا راه اندازی شد، که همراه هر پرواز به جز خلبان و گروه

پروازی که از ارگان های نظامی بودند، یک نفر کارشناس فوریت های پزشکی نیز اعزام می گردید. بعد از آن در سال 1386

به علت ظرفیت کم بالگرد (بل 250)، قراردادی با پایگاه دوم هوایی سپاه سید الشهدا شیراز منعقد گردید. که این

بالگرد(MI17) ظرفیت حمل 12 نفر را داشت. تا سال 1388 امداد رسانی توسط اورژانس هوایی به تمام جزایر وشهرستان

های استان صورت میگرفت و پس از آن به علت عدم تمدید قرارداد، امداد هوایی متوقف گردید، که از دی ماه سال 1394 با

عقد قرارداد جدید با هوادریا سپاه پاسداران، نسبت به اجاره یک فروند بالگرد MI14 اقدام نموده ودر حال حاضر این پایگاه

فعال می باشد.

ستاد هدایت عملیات بحران (EOC)

ستاد هدایت عملیات بحران در حوادث و سوانح غیر مترقبه در سال 1385 به منظور پیشگیری، مراقبت و توان بخشی عوارض

ناشی از سوانح غیر مترقبه قبل، حین وبعد از بروز سانحه شروع به کار نمود. مراحل چهار گانه مدیریت بحران امور بهداشت

ودرمان در حوادث غیر مترقبه شامل

الف- پیشگیری

ب- آمادگی

ج-مقابله

د- بازسازی می باشد.

 

 

ستاد هدایت

در سال 1386 به منظور بهبود ارائه خدمات درمانی در اعزام بیماران و حل مشکالت اورژانسی و ارتباط فوری با بالاترین سطوح

مدیریتی بهداشت و درمان ستاد هدایت در محل اورژانس 115 بندر عباس با 4 پزشک به صورت شبانه روزی و زیر نظر

معاونت درمان دانشگاه تشکیل گردید. تا اینکه درسال 1392 ستاد هدایت تحت عنوان medical (MCMC

care&monitoring center(   به محل معاونت درمان دانشگاه منتقل و همچنان در حال فعالیت می باشد .